Warsaw, 20011-10-06                                                                                                                  Palac Kultury i Nauki







Representatives from the European Parliament, the Ministry for Health in Poland, the Polish Presidency of the European Union, the European Society for Parenteral & Enteral Nutrition (ESPEN), the Polish Society for Parenteral and Enteral Nutrition (POLSPEN), the European Nutrition for Health Alliance (ENHA), scientific and professional associations, industry, patient and health insurance groups, have come together to warn EU Governments and citizens that disease-related malnutrition (undernutrition) is a critical public health concern in Europe, affecting around 20 million citizens and costing EU governments up to 120 billion Euros every year.1

Four key areas have been identified for decision and collective action to help address the wide range of adverse effects that malnutrition can have on patients and healthcare systems. Participants urge national Governments, national and local authorities and the broader stakeholder community of professionals, patients, carers, industry and insurers, to work together to actively promote:


  1. 1.    Implementation of routine nutrition-risk screening across the EU

All individuals in hospitals, long-term medical facilities, nursing and all other care homes, as well as those at risk living in the community, should be routinely screened for malnutrition and have the results clearly visible on their medical records.  Simple validated screening tools are available to do this. Screening can help to prevent future clinical costs and healthcare resource constraints. Mandatory screening has just been  introduced In Poland in all medical facilities.


  1. 2.    Public awareness

Educational campaigns that convey the prevalence of disease-related malnutrition across a range of care settings, together with guidance to encourage prevention, are needed to raise awareness amongst the general public and at-risk segments of the population, such as older persons. Campaigns should urge all EU citizens to pay closer attention to their own nutrition as well as that of their relatives and friends, and to take full advantage of pathways of care available to them. National government agencies, the EU, media, civil society, patient groups and professional societies must work together to ensure that the right messages are delivered to all EU citizens.


  1. 3.    Reimbursement policies

An effective fight against malnutrition will prove ineffective if nutritional interventions are unavailable in hospitals, other medical facilities and in community settings. Governments, along with insurance agencies, must ensure that all types of effective nutritional solutions that can help to prevent or treat malnutrition can be applied if necessary. Appropriate application of interventions such as these can potentially result in overall savings to healthcare systems. It must also be recognized that nutritional interventions may not be affordable by patients themselves; reimbursement is therefore  extremely important.


  1. 4.    Medical Education

All health and social care professionals, including those involved in primary care (general practitioners and nurses), should as a requirement have nutritional training on their curriculum. Education in clinical nutrition should become an important part of medical study not only for dietitians, but also for physicians, nurses, pharmacists and other medical professionals. This training should also be a compulsory component of continuing education.


About Malnutrition

Recent studies examining the effect of disease-related malnutrition on clinical outcomes and healthcare resource use, reveal that around one in four patients admitted to hospital in the EU are at risk of malnutrition or are already malnourished.2-7 In addition, more than 1 in 3 residents in care homes and older people living independently in the community are malnourished or at risk of malnutrition.3-4;8-11  The healthcare costs of managing malnourished patients is more than twice that of managing similar well-nourished patients, due to increased use of healthcare resources.12 Risks of infection are more than three times greater in hospitalized malnourished patients who experience more frequent and longer stays in hospital.12-15 With Europe’s rapidly ageing population, the social and economic costs of malnutrition are expected to rise steadily over the coming years, unless concrete measures are taken to raise awareness and apply effective policy to address this problem. Inaction is likely to cost Governments and authorities much more in the long term. Already in the UK, it is estimated that economic costs of malnutrition in the EU as much as double the economic costs of overweight and obesity.16-17


In June 2009, during the Czech Presidency of the EU, EU Health Ministry representatives, alongside medical experts, health care officials, representatives of health insurance groups, ESPEN and ENHA, took a first step towards changing perceptions and policies (http://www.european-nutrition.org/files/pdf_pdf_66.pdf). All parties stated that appropriate action must be taken to tackle malnutrition. This Declaration at the International Conference, The Fight Against Malnutrition, under the patronage of the Polish Presidency of the EU, is taking the next step of pinpointing 4 key areas of action to encourage more to be done by Member States to prevent disease-related malnutrition in the EU.


Parties to this Declaration kindly request the Polish Ministry of Health and the Polish Presidency of the EU to forward these conclusions to the EU Council of Ministers.


For more information, please contact:

European Society for Clinical Nutrition and Metabolism: www.espen.org, espen.gsecretary@gmail.com  

Polish Society for Parenteral and Enteral Nutrition: www.polspen.pl, prezes@polspen.pl

European Nutrition for Health Alliance: www.european-nutrition.org, rhiannonfreeland@ilcuk.org.uk



(1)Ljungqvist O, van Gossum A, Sanz M, de Man F. The European fight against malnutrition. Clin Nutr 2010; 29:149-150.

(2)Russell C, Elia M. Nutrition Screening Survey in the UK in 2008: Hospitals, Care Homes and Mental Health Units.  2009. Redditch, BAPEN. Ref Type: Report

(3)Meijers JM, Schols JM, van Bokhorst-de van der Schueren MA, Dassen T, Janssen MA, Halfens RJ. Malnutrition prevalence in The Netherlands: results of the annual Dutch national prevalence measurement of care problems. Br J Nutr 2009; 101(3):417-423.

(4)Russell C, Elia M. Nutrition screening survey and audit of adults on admission to hospitals, care homes and mental health units.  2008. Redditch, BAPEN.

(5)Russell C, Elia M. Nutrition Screening Week in the UK and Republic of Ireland in 2010. Hospitals, care homes and mental health units.  2011. Redditch, BAPEN.

(6)Imoberdorf R, Meier R, Krebs P, Hangartner PJ, Hess B, Staubli M et al. Prevalence of undernutrition on admission to Swiss hospitals. Clin Nutr 2010; 29(1):38-41.

(7)Kruizenga HM, Wierdsma NJ, van Bokhorst MA, de vdS, Hollander HJ, Jonkers-Schuitema CF et al. Screening of nutritional status in The Netherlands. Clin Nutr 2003; 22(2):147-152.

(8)Schindler K, Pernicka E, Laviano A, Howard P, Schutz T, Bauer P et al. How nutritional risk is assessed and managed in European hospitals: a survey of 21,007 patients findings from the 2007-2008 cross-sectional nutritionDay survey. Clin Nutr 2010; 29(5):552-559.

(9)Suominen MH, Sandelin E, Soini H, Pitkala KH. How well do nurses recognize malnutrition in elderly patients? Eur J Clin Nutr 2009; 63(2):292-296.

(10)Lelovics Z, Bozo RK, Lampek K, Figler M. Results of nutritional screening in institutionalized elderly in Hungary. Arch Gerontol Geriatr 2009; 49(1):190-196.

(11)Parsons EL, Stratton RJ, Elia M. An audit of the use of oral nutritional supplements in care homes in Hampshire. Proc Nutr Soc 2010; 69:E197.

(12)van Nie-Visser NC, Meijers JM, Bartholomeyczik S, Lohrmann C, Reuther S, Schols JMG et al. Comparing prevalence of malnutrition and nutritional care in care homes in Germany, Austria and The Netherlands. Clinical Nutrition 2009; 4 Supplement 2:45.

(13)Elia M. Screening for malnutrition: a multidisciplinary responsibility. Development and use of the Malnutrition Universal Screening Tool ('MUST') for adults.  2003. Redditch, BAPEN.

(14)Sorensen J, Kondrup J, Prokopowicz J, Schiesser M, Krahenbuhl L, Meier R et al. EuroOOPS: an international, multicentre study to implement nutritional risk screening and evaluate clinical outcome. Clin Nutr 2008; 27(3):340-349.

(15)Pirlich M, Schutz T, Norman K, Gastell S, Lubke HJ, Bischoff SC et al. The German hospital malnutrition study. Clin Nutr 2006; 25(4):563-572.

(16)Valentini L, Schindler K, Schlaffer R, Bucher H, Mouhieddine M, Steininger K et al. The first nutritionDay in nursing homes: participation may improve malnutrition awareness. Clin Nutr 2009; 28(2):109-116.

(17)Stratton RJ, King CL, Stroud MA, Jackson AA, Elia M. 'Malnutrition Universal Screening Tool' predicts mortality and length of hospital stay in acutely ill elderly. Br J Nutr 2006; 95(2):325-330.




W dniu 6 października 2011 w Warszawie, w Pałacu Kultury i Nauki, odbyła się Konferencja Fight Against Malnutrition, która jest cykliczną akcją organizowaną przez kraje przewodzące w Unii w celu przedyskutowania możliwości walki z niedożywieniem w Europie i na świecie. Dotychczas takie konferencje odbyły się w Pradze (2009) i Brukseli (2010). Konferencja warszawska była dużym sukcesem: spotkaliśmy się w gronie ponad 100 osób, a wśród gości byli członkowie władz EPSPEN, przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia RP, Parlamentu Europejskiego, uczelni wyższych, towarzystw naukowych, przemysłu medycznego, lekarze, pielęgniarki, dietetycy, farmaceuci i innego osoby związane z ochroną zdrowia. Oczywiście jednym z głównych punktów obrad był sukces naszego kraju, o którym piszę powyżej, ale nie tylko - dzięki wystąpieniu Pana Bogusława Sonika, posła do Parlamentu Europejskiego oraz listowi Przewodniczącego PE Profesora Jerzego Buzka, dowiedzieliśmy się, że zapewnienie prawidłowego żywienia jest jednym z priorytetowych zadań Parlamentu w ciągu najbliższych lat! Pani Minister Ewa Kopacz również podkreśliła otwartość na problemy żywienia klinicznego oraz wolę współpracy. Z kolei Profesor Piotr Laidner z Collegium Medicum UJ stwierdził, że żywienie kliniczne powinno stać się jednym nowych tematów poruszanych w trakcie edukacji medycznej. Konferencja zakończyła się ogłoszeniem deklaracji, która zostanie przekazana Komisji Europejskiej. Oto jej pełny tekst:






W dniu 6 października 2011 roku przedstawiciele Parlamentu Europejskiego, Ministerstwa Zdrowia, Europejskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego i Metabolizmu (ESPEN), Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego (PTŻPiD, POLSPEN), European Nutrition for Health Alliance (ENHA), wielu towarzystw naukowych, ubezpieczeniowych, stowarzyszeń pacjentów i przemysłu medycznego  spotkali się w na Konferencji pt. ‘Fight Against Malnutriton’. Wynikiem spotkania jest niniejsza deklaracja, której celem jest zwrócenie uwagi obywateli i przedstawicieli władz na fakt, iż niedożywienie jest w dalszym ciągu znaczącym problemem społecznym I dotyczy ponad 2 milionów ludzi w Europie, a jego konsekwencją są olbrzymie dodatkowe nakłady na ochronę zdrowia, które przekraczają 120 miliardów EURO każdego roku.1

Podczas spotkania określono cztery kierunki działań w walce z niedożywieniem. Niniejszym uczestnicy Konferencji zwracają się do przedstawicieli środowisk rządzących, a także przedstawicieli innych grup społecznych na szczeblu europejskim i krajowym o aktywną promocję następujących kierunków działania:


  1. Wprowadzenie rutynowej oceny stanu odżywienia w wszystkich krajach Unii Europejskiej

Wzorem Polski, która wprowadziła właśnie obowiązek oceny stanu odżywienia pacjnetów,  ocenie takiej powinni być poddane wszystkie osoby przebywające w szpitalach, zakładach długoterminowej opieki zdrowotnej, domach opieki społecznej oraz osoby zagrożone, nieprzebywające w zakładach ochrony zdrowia. Wyniki oceny powinny znajdować się w każdej dokumentacji medycznej. Dzięki badaniom przesiewowym możliwe będzie zapobieganiem nadmiernym wydatkom związanym z leczeniem niedożywienia i jego skutków.

2. Wzrost świadomości społecznej

W walce z zaburzeniami stanu odżywienia nieodzownym jest zwiększenie świadomości społecznej. Podstawowe znaczenie w tym zakresie mają kampanie informacyjne zwracające uwagę na częstość występowania niedożywienia, szczególnie u osób w podeszłym wieku, wspomagane aktywnościami mającymi na celu zwiększenie działań prewencyjnych. W ich wyniku mieszkańcy krajów członkowskich Unii powinni zacząć zwracać większą uwagę na swój stan odżywienia oraz swoich krewnych i znajomych. Wszystkich organizacje rządowe i pozarządowe powinny współdziałać, aby osiągnięć ten cel.


3. Zapewnienie możliwości bezpłatnego leczenia 

Wszystkie wymienione powyżej działania zawiodą w przypadku braku dostępności metod skutecznego leczenia żywieniowego w zakładach opieki zdrowotnej. Agencje rządowe wraz z towarzystwami ubezpieczeniowymi muszą zapewnić każdemu człowiekowi wszystkie dostępne sposoby interwencji żywieniowej, które służą zapobieganiu lub leczeniu niedożywienia. Efektem ich działania będzie obniżenie wydatków na ochronę zdrowia. Należy przy tym podkreślić, że z racji swojej ceny, wspomniane interwencje są nieosiągalne dla większości ludzi, dlatego też podstawową rolę odgrywa ich refundacja.


4. Edukacja medyczna

Wszystkie osoby związane bezpośrednio lub pośrednio z ochroną zdrowia powinny przejść szkolenie z zakresu leczenia żywieniowego. Kursy z tego zakresu powinny stać się podstawową częścią programu nauczania nie tylko wydziałów dietetyki, ale także kierunków lekarskich, pielęgniarskich, farmaceutycznych i innych związanych z ochroną zdrowia.


Niedożywienie – występowanie i wpływ na wyniki leczenia

Wykonane ostatnio badania oceniające wpływ niedożywienia związanego z chorobą na wyniki leczenia oraz środki wydawane na ochronę zdrowia wykazały, że w dalszym ciągu co czwarty pacjent przyjmowany do szpitala w krajach Unii Europejskich demonstruje cechy niedożywienia2-7  Jeszcze gorsza sytuacja panuje w domach opieki społecznej I opieki długoterminowej – cechy niedożywienia stwierdzono u co trzeciego mieszkańca tych instytucji. 3-4;8-11  Koszty opieki zdrowotnej nad pacjentami niedożywionymi są dwukrotnie wyższe aniżeli tych o prawidłowym stanie odżywienia12. U tych chorych wzrasta także ryzyko infekcji (trzykrotnie) I wydłuża czas pobytu w szpitalu.

12-15 Jeżeli nie podejmiemy stanowczych działań, to w wyniku stopniowego starzenia się populacji europejskiej koszty te będą jeszcze bardziej wzrastać przez w kolejnych latach. Brak aktywności będzie kosztował niewspółmiernie więcej. Już w chwili obecnej w Wielkiej Brytanii ocenia się, że koszt leczenia niedożywienia w krajach Unii przekroczy dwukrotnie koszt leczenia nadwagi I otyłości. 16-17

                 W 2009 roku, w Pradze, podczas Prezydencji w Unii Republiki Czech, doszło do pierwszego spotkania zainteresowanych stron. W jego wyniku zaprezentowano deklarację końcową (http://www.european-nutrition.org/files/pdf_pdf_66.pdf), a wszyscy obecni zgodzili się, że walka z niedożywieniem stanowi priorytet działań na forum Europejskim. Obecna Konferencja, odbywająca się pod Polskim Patronatem w Unii Europejskiej, jest kolejnym krokiem w walce z niedożywieniem. Ogłoszone cztery kierunki działań, czyli: skuteczne wykrywanie, edukacja, wzrost świadomości i zapewnienie możliwości skutecznego leczenia będą stanowić podstawę aktywności krajów członkowskich na najbliższe lata.

Wszyscy zebrani w dniu dzisiejszym zwracają się z uprzejmą prośbą do Ministerstwa Zdrowia I Polskiej Prezydencji w Unii o przekazanie niniejszych wniosków do Komisji Europejskiej.